فی لتر یا فیل تر
درباره مسایل فنی فی لتر کردن سایت های نوشته های را قبلا از طریق این وبلاگ منتشر کرده ام. امروز درباره مسایل جامعه شناسی این پدیده کمی می خواهم بنویسیم.
همه ما کمابیش با مسئله ی فی لتر کردن سایت ها و وبلاگ ها برخورد کرده ایم. این پدیده در همه کشورهای شاید کلمه همه درست نباشد ولی در اکثر کشورها این موضوع مطرح است. مثلا در کشور آمریکا بعد از حملات یازدهم سپتامبر فعالین حقوق شهروندی بارها به مسئله ی شنود مکالمات اعتراضاتی کرده اند. البته شاید کسی بگوید مسئله شنود با جلوگیری دسترسی آزاد به اطلاعات متفاوت باشد ولی هر دو آنها نوعی فی لتر هستند. در مسئله شنود اطلاعات به دست مخاطب می رسد ولی در بین راه ممکن است کسانی به آنها دسترسی غیر مجاز داشته باشند که مخاطب از آنها آگاه نیست. در فی لتر گذاری سایت های مخاطب وقتی سعی در دسترسی به اطلاعات را دارد متوجه وجود مانعی می شود که نمی تواند به آنها دست یابند.
مقوله کنترل کردن اطلاعات در میانه ی ارسال به مقصد همیشه یکی از مناقشه های حقوق شهروندی بین دولت و نهادهای مدنی است. به بیان کلی تر همیشه بین نهاد قدرت و نهاد مردم مسئله تعیین مرز وجود دارد که دسترسی آزاد به اطلاعاتی یکی از مقوله های است که در این دسته می گنجد.دولت ها همیشه سعی می کنند محدوده ی عمل خود را گسترش دهند و مردم نیز سعی در محدود کردن اختیارات دول خویش دارند.مثلا مقوله کم کردن تصدی دولت در اقتصاد یکی از این نمونه ها است.
بررسی دقیق مسئله محدود کردن دسترسی به اطلاعات مقوله پیچیده است. این مسئله دارای مولفه های بسیاری است که بررسی آنها از حوصله این نوشته خارج است. من تنها به یکی از این مولفه های موثر که محدودیت دسترسی اطلاعات باعث آن شود می پردازم یعنی رادیکالیزه کردن افکار و برخوردها در جامعه.
برخورد قهری با مسایل اجتماعی همیشه نتایج منفی به بار می آورد. مسایل هر جامعه از طریق خود جامعه و اجزای فرهنگی مناسبی که هر جامعه ای باید به آنها مجهز باشد باید حل و فصل شوند. استفاده از کاتالیزورها در مسایل جامعه چندان مطلوب نمی باشد. یکی از این کاتالیزورها استفاده از فشار و اجبار برای حل مسایل قابل حل جامعه است.
در زمینه فی لتر کردن باید سراغ علت رفت. همه ما می دانیم حتی در جوامع لیبرال محدودیت های از نظر دسترسی آزاد به اطلاعات وجود دارد. مثلا شما اطلاعاتی که در وزارت خارجه آمریکا یا انگیس هستند را نمی توانید بدون گذشت زمانی خاص رویت کنید. حتی بسیاری اسناد وجود دارند که بیش از چند دهه از زمان وقوع آن حوادث می گذرد ولی منتشر نمی شوند.
یکی از نتایج محدودیت دسترسی به اطلاعات در افراد به خصوص در زمینه اینترنت تند شدن نوشته های برخورد های و حتی مهمتر شدن اطلاعاتی است که شاید افراد کمی را به خود جلب می کرد ولی با اعمال این گونه محدودیت ها اشتیاق کاذبی به وجود می آید. مثلا چند سال پیش طی آماری که یکی موتورهای جستجو اعلام کرده بود درصد بالایی از کلید واژه هایی که در آنها جستجو شده از مقصد ایران مربوط به مسایل جنسی و سایت های پرنوگرافی بوده است. این آمار بالا در جستجو و حتما بعدا مراجعه به چنین سایت های خود به خود فی لتر کردن سایت ها را بی اعتبار می کند. چون همه می دانیم اینترنتی که برای همه چیز راه حل می دهد برای خودش حتما راه حلی دارد.
در بررسی مضمونی برخی سایت های و وبلاگ هایی که من انجام داده ام به این نتیجه رسیده ام لحن نوشتار قبل و بعد از فی لتر شدن بسیار متفاوت است. اگر شخصی در وبلاگ شخصی خود گاهی نوشته ای قرار می داد و از جایی انتقاد سازنده ای می کرد بعد از فی لتر شدن سیاق نوشتنش ۱۸۰ درجه تغییر می کند و تند تر می نویسد . دوست نکته سنجی در این باره می گفت ما سایت های را فی لتر نمی کنیم بلکه فیل تر می کنیم.
همه ما کمابیش با مسئله ی فی لتر کردن سایت ها و وبلاگ ها برخورد کرده ایم. این پدیده در همه کشورهای شاید کلمه همه درست نباشد ولی در اکثر کشورها این موضوع مطرح است. مثلا در کشور آمریکا بعد از حملات یازدهم سپتامبر فعالین حقوق شهروندی بارها به مسئله ی شنود مکالمات اعتراضاتی کرده اند. البته شاید کسی بگوید مسئله شنود با جلوگیری دسترسی آزاد به اطلاعات متفاوت باشد ولی هر دو آنها نوعی فی لتر هستند. در مسئله شنود اطلاعات به دست مخاطب می رسد ولی در بین راه ممکن است کسانی به آنها دسترسی غیر مجاز داشته باشند که مخاطب از آنها آگاه نیست. در فی لتر گذاری سایت های مخاطب وقتی سعی در دسترسی به اطلاعات را دارد متوجه وجود مانعی می شود که نمی تواند به آنها دست یابند.
مقوله کنترل کردن اطلاعات در میانه ی ارسال به مقصد همیشه یکی از مناقشه های حقوق شهروندی بین دولت و نهادهای مدنی است. به بیان کلی تر همیشه بین نهاد قدرت و نهاد مردم مسئله تعیین مرز وجود دارد که دسترسی آزاد به اطلاعاتی یکی از مقوله های است که در این دسته می گنجد.دولت ها همیشه سعی می کنند محدوده ی عمل خود را گسترش دهند و مردم نیز سعی در محدود کردن اختیارات دول خویش دارند.مثلا مقوله کم کردن تصدی دولت در اقتصاد یکی از این نمونه ها است.
بررسی دقیق مسئله محدود کردن دسترسی به اطلاعات مقوله پیچیده است. این مسئله دارای مولفه های بسیاری است که بررسی آنها از حوصله این نوشته خارج است. من تنها به یکی از این مولفه های موثر که محدودیت دسترسی اطلاعات باعث آن شود می پردازم یعنی رادیکالیزه کردن افکار و برخوردها در جامعه.
برخورد قهری با مسایل اجتماعی همیشه نتایج منفی به بار می آورد. مسایل هر جامعه از طریق خود جامعه و اجزای فرهنگی مناسبی که هر جامعه ای باید به آنها مجهز باشد باید حل و فصل شوند. استفاده از کاتالیزورها در مسایل جامعه چندان مطلوب نمی باشد. یکی از این کاتالیزورها استفاده از فشار و اجبار برای حل مسایل قابل حل جامعه است.
در زمینه فی لتر کردن باید سراغ علت رفت. همه ما می دانیم حتی در جوامع لیبرال محدودیت های از نظر دسترسی آزاد به اطلاعات وجود دارد. مثلا شما اطلاعاتی که در وزارت خارجه آمریکا یا انگیس هستند را نمی توانید بدون گذشت زمانی خاص رویت کنید. حتی بسیاری اسناد وجود دارند که بیش از چند دهه از زمان وقوع آن حوادث می گذرد ولی منتشر نمی شوند.
یکی از نتایج محدودیت دسترسی به اطلاعات در افراد به خصوص در زمینه اینترنت تند شدن نوشته های برخورد های و حتی مهمتر شدن اطلاعاتی است که شاید افراد کمی را به خود جلب می کرد ولی با اعمال این گونه محدودیت ها اشتیاق کاذبی به وجود می آید. مثلا چند سال پیش طی آماری که یکی موتورهای جستجو اعلام کرده بود درصد بالایی از کلید واژه هایی که در آنها جستجو شده از مقصد ایران مربوط به مسایل جنسی و سایت های پرنوگرافی بوده است. این آمار بالا در جستجو و حتما بعدا مراجعه به چنین سایت های خود به خود فی لتر کردن سایت ها را بی اعتبار می کند. چون همه می دانیم اینترنتی که برای همه چیز راه حل می دهد برای خودش حتما راه حلی دارد.
در بررسی مضمونی برخی سایت های و وبلاگ هایی که من انجام داده ام به این نتیجه رسیده ام لحن نوشتار قبل و بعد از فی لتر شدن بسیار متفاوت است. اگر شخصی در وبلاگ شخصی خود گاهی نوشته ای قرار می داد و از جایی انتقاد سازنده ای می کرد بعد از فی لتر شدن سیاق نوشتنش ۱۸۰ درجه تغییر می کند و تند تر می نویسد . دوست نکته سنجی در این باره می گفت ما سایت های را فی لتر نمی کنیم بلکه فیل تر می کنیم.
لعنت خدا برفیلترگذار