دوم مارس ، روز فرهنگ بلوچی و بیان چند دغدغه

چند سالی است دوم مارس را به مناسبت روز فرهنگ بلوچی گرامی می دارند. درباره تاریخچه این روز هر چند مختصر تحقیقی کردم اما چیز به درد بخوری نیافتم. در ایران هم آگاهی و گرامیداشت چندانی بدین مناسبت میان مردم دیده نمی شود. هرچند به مدد فناوری در شبکه‌های مجازی مردم بلوچ چنین روزی را مهم می شمارند. آنچه باعث شد این چند سطر را بنویسم نگرانی من درباره رواج شبه‌فرهنگ‌ها سطحی به جای عناصر اصیل فرهنگی است.

هر فرهنگی دارای عناصر مادی و غیر مادی است. به عبارتی هر فرهنگ دارای اجزای ملموس و ناملموسی است که کلیت آن فرهنگ را می سازد. هر یک از این عناصر با توجه به فلسفه و نگاه مردمانی که آن را زیسته‌اند دارای ماهیت‌های سطحی و عمقی می باشند. این عناصر حاصل جهان‌بینی مردمانی در قرون مختلف است که معمولا سطح بیرونی آن عناصر بسته به زمان و مکان شاید تغییراتی را متحمل شده‌اند. اما هسته اصلی کمتر دچار تغییر می شوند.

آنچه در جهان امروز مشاهده می شود ظهور و بروز عناصر فرهنگی به شکلی سطحی و قشری است. در لایه زیرین نمودهای فرهنگی تقریبا چیزی نمانده تا نمایانده شود. همانند شغالی که در خم رنگ فرورفته فقط ادعای طاووس بودن گوش فلک را کر کرده است. بسیاری از ما فقط وامدار آن فرهنگ می باشیم بدون آنکه اصالت و فلسفه آنها را درک کرده باشیم. حتی بسیاری از عنصرهای فرهنگی در همان گذشته مدفون شده و ما فقط جامه و خاطره‌ای را با خود حمل می کنیم.

دروغ نگفتن، راست گفتن، قول و وعده ، پناه دادن مظلوم حتی به قیمت جان خود، شجاع بودن، وطن‌دوستی، جان‌فشانی برای ارزش‌ها و بسیاری چیزهای ارزشمند امروزه جای خود را به ضدارزش‌ها داده‌اند. امروزه تمسک ظاهری به فرهنگ جستن و در پس آن برای خود دکان باز کردن جهت فریب و ریا، همانند مرضی مسری درحال گسترش است. کم‌کم به سمتی حرکت می کنیم که فرهنگ را مانند کت و شلواری شیک گاهی برای تفاخر به تن می کنیم و از کلیت آن فرهنگ به رعایت ظاهر بسنده می کنیم. حال آنکه فراموش می کنیم ما وارثان چیزهایی غیر از همین جامه هستیم.

امیدوارم چنین روزی صرفا جهت نمایش دادن لباس، جامه ، کفش و … بلوچ نباشد بلکه روزی برای تبیین ارزش‌هایی باشد که بلوچ بدان‌ها شناخته می شود.