چالشهای اقتصادی جهانی و جایگاه اقتصاد ما

سرخط همه اخبار دنیا در این چند مدت مسایل مربوط به بحران جهانی اقتصاد است. این بحران که در بازارهای آمریکا شروع شده بود اکنون به سرتاسر بازارهای مالی جهان سرایت کرده است. من همه به سهم خود نوشتار امروز خود را به تحلیل کوتاهی از شرایط اقتصادی جهان اختصاص می دهم.

با شروع بحران در مرکز سرمایه داری دنیا یعنی آمریکا همه کشورها فکر می کردند که دولت آمریکا خود به تنهایی قادر به حل این بحران است. اما هنگامی که بحران شکل پیچیده تر به خود گرفت اقتصادهای جهانی به این تنیجه رسیدند تنها با اتکا به فعالیت های گروهی می توان از پس این بحران بر آمد. تلاش های کشورهای اورپایی جهت فعالیت های هماهنگ که در چندین روز گذشته در جریان بوده است همه در راستای هم اندیشی برای رفع این بحران است. این اقدامات تا حدودی توانسته شاخص های مالی مهم جهانی را بهبود بخش شد. اما مهمترین چالشی که برای دول غربی که معتقد به بازار آزاد بودن این است که تا چه حد دولت می تواند در اقتصاد دست داشته باشد.

اکنون چندین کشور بزرگ برای نجات دادن بانک های خود از ورشکستگی ناچار شدن مقادیر سنگینی به آنها کمک کنند. با این کمک دول اورپایی و آمریکا به عنوان سهام داران عمده ی بانکی محسوب می شوند. این مشارکت دولت ها در بازار سرمایه انتقادات بسیاری را در پی داشت. مردم عادی از اینکه دولت هایشان پول مالیات های آنها را در بانک های ورشکسته سرمایه گذاری می کنند بسیار نگران هستند. آنها حتی نگران از دست دادن سرمایه های خود که در بانک های امانت گذاشته اند در نتیجه ورشکستگی بانک های هستند. این گونه دخالت های دولتی در اقتصاد در تضاد با فلسفه بازار آزاد است که دول لیبرال داعی آن را دارند.

این بحران خود چالشی بزرگ بر این تئوری بود که دولت های باید بسیار محدود در بازار دخالت کنند. این تئوری اعتقاد به خود تنظیمی بازار دارد. درس های که این بحران برای اقتصاد جهانی داشت این بود که سرمایه داری لجام گسیخته نمی تواند روش مناسب برای مناسبات اقتصادی باشد. بسیار از دولت های سعی می کنند با وضع قوانین جدید جلوی این گونه پیشامد ها را در آینده بگیرند.

این بحران در کشورهای جهانی سومی تاثیر بسیار خواهد گذاشت. هر چند کشورهای در حال توسعه به علت تعامل کمی که با بازارهای جهانی دارند ولی همین تعاملات کم به تدریج نتایج خود را در اقتصاد های شکننده آنها خواهد گذاشت. کشورهای تک محصولی در این بین بسیار دچار آسیب خواهند شد. این بحران ایجاد شده همانند موج عظیمی است که در دل اقیانوس ایجاد شده است. کشورهای در حال توسعه در کنارهای این اقیانوس قرار دارند سیر این موج به گونه است که با گذشت زمان این تاثیر بر ساحل مشخص می شود.

امیدوارم جهانیان با درایت خود این بحران بزرگ را از سر بگذارنند.