بلوچ ها چرا یلدا یا نوروز ندارند؟ یا دارند؟
مذاهب
بلوچ در طول تاریخ دین و آیین مختلفی داشته است. الان اکثریت بلوچ سنی حنفی دیوبندی مسلک هستند. اهل حدیث یا سلفی و شیعه هم با درصدی پایین هستند. ذکری یا ذگری مذهبی بلوچ-ساخته با رویکرد آخرالزمانی و مهدی باوری است که تقریبا حدود ۸۰۰هزار نفر بوده و در پاکستان بود و باش دارند. بلوچ سیک و هندو هم در برخی قبایل پاکستان و بعدها در هندوستان در اثر مهاجرت وجود دارد. برخی نشانههای یهودیت بلوچ در افغانستان را گفتهاند.
قبل از اسلام باورمند به مزدک و مانی و خود زردشت بودند. برخی نشانههای بودایی نیز در سرزمین بلوچ مشاهده شده است.
زبان و نوشتار
زبان بلوچی شکل نوشتاری بسیار جدیدی دارد. هر چند خود این زبان از خویشاوندان کهن پارسی است ولی نسخه خطی قدیمی آن به دوره های اخیر مربوط می شود. برخی زبان شناسان بلوچ همانند عبدالصمد امیری زبان هخامنشیان را زبان قدیمی بلوچ می دانند. خلیل صدیقی زبانشناس پاکستانی زبان بلوچی را به لحاظ آوایی به پارسی کهن بخصوص پهلوی نزدیک می داند.نسخه خطی “کمالان گچکی” تحت عنوان ” کتاب لفظ بلوچی” در ۱۸۶۳ نوشته شده و در کتابخانه آکسفورد نگهداری می شود. این دست نوشته قدیمیترین نوشته شناخته شده بلوچی است. در حکومت کلات بلوچستان زبان درباری رسمی هم پارسی دری بود.
نتیجه گیری
بلوچ برخی خصوصیات فرهنگ پیش از اسلام ایران را همانند زبانش حفظ کرده است. مهمترین اشتراک فرهنگی باقی مانده از دوران باستان “نال” یاعبور از آتش برای اثبات بیگناهی است. خیلی از رسوم تاریخی مذهبی با گذر زمان از بین رفته یا شاید آثار باستانی از آنها باقی مانده است. مثل گوردخمه ها در بسیاری از شهرهای بلوچستان که یادگار دوره زردشتیان است.
شیوع فرهنگ بلوچی با شعر و شفاهی بوده است. اگر هم چیزی بوده همانند رسوم مذهبی یا ملی چون آثار زبانی مستقل کهنی از دوره باستان به زبان بلوچی نیست پس نمی توان زیاد به عقب برگشت مگر در آثار غیر بلوچ یا مستشرقان.
پس می شود گفت اکثر عناصر فرهنگی-مذهبی هر دوره یا مذهبی در بلوچستان بوده چون آثار باستانی آنها موجود است ولی ثبت و ضبط رسمی بلوچی کمی از آنها وجود دارد. پس آیین نوروز ، یلدا یا سایر جشن ها بوده چون رگههایی از تاثیر آنها الان مشاهده می شود اما ثبت نوشتاری به طبع نمونه ادبیات کهن بلوچی آن وجود ندارد پس این گسست عمیق تاریخی فعلا وجود دارد.
